Công bố giải Nobel Vật lý 2026: Ai sẽ được vinh danh?
Nguồn: https://vnexpress.net/hom-nay-cong-bo-giai-nobel-vat-ly-2026-5128697.html
Hôm nay, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển tại Stockholm dự kiến sẽ công bố giải Nobel Vật lý 2026 vào lúc 11h45 ngày 6/10 theo giờ Stockholm, tức 16h45 cùng ngày giờ Hà Nội. Sự kiện này thu hút sự chú ý của giới khoa học toàn cầu, đánh dấu một trong những đỉnh cao của mùa giải Nobel danh giá hàng năm. Ai sẽ là những nhà khoa học được vinh danh trong năm nay với những khám phá đột phá?
Mùa giải Nobel 2026 đã khởi động vào ngày 5/10 với giải Nobel Y sinh, được trao cho ba nhà khoa học Karl Deisseroth, Peter Hegemann, Georg Nagel. Công trình của họ về quang di truyền học đã mở ra những hiểu biết sâu sắc về cách các tế bào thần kinh định hình ký ức, cảm xúc và hành vi trong bộ não đang hoạt động. Sau giải Y sinh, các giải Nobel Vật lý, Hóa học, Văn học, Hòa Bình và Kinh tế sẽ lần lượt được công bố từ ngày 6 đến 12/10.
Những cống hiến được vinh danh trước thềm giải Nobel Vật lý 2026
Trước khi tìm hiểu về giải Nobel Vật lý 2026, chúng ta hãy cùng nhìn lại những thành tựu khoa học đã được vinh danh trong các năm trước, làm tiền đề cho sự phát triển không ngừng của ngành vật lý. Năm 2025, giải Vật lý đã thuộc về giáo sư John Clarke (Đại học California Berkeley), giáo sư Michel H. Devoret (Đại học Yale và Đại học California Santa Barbara), và giáo sư John M. Martinis (Đại học California Santa Barbara). Họ được vinh danh với phát hiện về đường hầm cơ học lượng tử vĩ mô và lượng tử hóa năng lượng trong mạch điện. Chủ tịch Hội đồng Nobel Vật lý, Olle Eriksson, đã phát biểu: “Thật tuyệt vời khi có thể tôn vinh cách mà cơ học lượng tử không ngừng mang đến những bất ngờ mới dù đã tồn tại cả thế kỷ. Nó cũng vô cùng hữu ích, vì cơ học lượng tử là nền tảng của mọi công nghệ số”. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của vật lý lượng tử trong đời sống hiện đại.
Năm 2024, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã xướng tên giáo sư John J. Hopfield tại Đại học Princeton, Mỹ và giáo sư Geoffrey E. Hinton tại Đại học Toronto, Canada. Công trình của họ tập trung vào những khám phá và phát minh nền tảng, mở đường cho học máy với mạng thần kinh nhân tạo. Những cống hiến này đã đặt nền móng cho cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo, tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực khoa học và công nghệ ngày nay.
Giải Nobel: Di sản và giá trị của khoa học
Nobel là giải thưởng quốc tế được Quỹ Nobel tại Stockholm thành lập từ năm 1901, dựa trên tài sản của Alfred Nobel, nhà phát minh kiêm doanh nhân Thụy Điển. Giải được trao thường niên cho những cá nhân và tổ chức có cống hiến nổi bật trong các lĩnh vực Y sinh, Hóa học, Vật lý, Văn học, Hòa bình. Đến năm 1968, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển đã lập ra Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển cho Khoa học kinh tế để tưởng nhớ Nobel, thường được gọi là giải Nobel Kinh tế.
Mỗi người thắng giải sẽ nhận được huy chương Nobel – với hình chân dung nhà sáng lập Alfred Nobel ở mặt trước, bằng chứng nhận cá nhân và một khoản tiền thưởng không cố định. Trong năm nay, số tiền thưởng cho mỗi hạng mục đã tăng lên 12 triệu kronor Thụy Điển (khoảng 1,27 triệu USD), tăng 1 triệu kronor so với năm ngoái, phản ánh sự cam kết của Quỹ Nobel trong việc khuyến khích và tôn vinh những thành tựu khoa học vĩ đại.
Từ năm 1901 đến 2025, đã có tổng cộng 119 giải Nobel Vật lý được trao cho 230 học giả. Trong số đó, John Bardeen là người duy nhất vinh dự nhận giải Nobel Vật lý hai lần vào các năm 1956 và 1972. Người trẻ nhất từng nhận giải Nobel Vật lý là Lawrence Bragg, được trao giải khi mới 25 tuổi cùng với cha mình vào năm 1915. Những con số này không chỉ là thống kê mà còn là minh chứng cho lịch sử lâu đời và tầm ảnh hưởng sâu rộng của giải thưởng này đối với sự phát triển của khoa học và nhân loại. Giờ đây, tất cả đang hướng về Stockholm để chờ đợi kết quả của giải Nobel Vật lý 2026.
